De Archeologische Waarde van Pokémon Go

Archeologie is meer dan alleen oude voorwerpen opgraven: het onderzoekt niet alleen de connectie tussen het menselijk heden en het verleden door middel de overblijfselen die oude culturen hebben achtergelaten, maar archeologie gaat ook over de connectie die wij met het verleden hebben. Met deze blog voor de Day of Archaeology willen wij, een groep jonge onderzoekers, graag wat inzicht geven in hoe wij deze connectie – in het heden – voor ons zien.

U bent vast bekend met het “augmented reality” fenomeen Pokémon Go. U heeft er over gehoord of gelezen en het waarschijnlijk in actie gezien bij uw familie of vrienden. U bent misschien letterlijk in aanvaring gekomen met iemand die met een wazige blik op hun telefoon de openbare ruimte blokkeren? Of misschien bent u zelf een van de in Nederland meer dan 2 miljoen mensen die, gewapend met smartphone, Pikachu, Squirtle en andere virtuele wezens probeert te vangen? Kort gezegd de game is een ongelooflijke rage, maar wat is eigenlijk de aantrekkingskracht ervan en is het ook nog van enig nut?

Het zijn dit soort type vragen waar Videogames and Archaeology at Leiden University (VALUE) antwoord op probeert te geven vanuit de optiek van de archeologie en erfgoedbeheer. We horen u denken: “Videogames én archeologie, dat heeft toch niets met elkaar te maken”. Niets is echter minder waar. Het VALUE team, bestaande uit jonge onderzoekers van de Faculteit Archeologie (Universiteit Leiden), wil u er in dit korte blog van overtuigen dat archeologie veel meer is dan de studie van oude voorwerpen en zich ook kan uit strekken naar de studie van hypermoderne fenomenen.

Image courtesy: Metropolitan Museum of Art

Image courtesy: Metropolitan Museum of Art

Een eerste voorbeeld: of u zelf mee doet aan de Pokémon rage of niet, het is u vast opgevallen dat dit spel gespeeld wordt op centrale locaties van een vaak (voor de lokale omgeving) bijzondere culturele waarde. De reden hiervoor is dat  de ontwikkelaar van dit “augmented reality” spel, Niantic, hun ervaring die zij hebben opgedaan tijdens de ontwikkeling van Google Earth combineren met de kracht van de crowd. Iedereen die mee speelde in hun eerdere augmented reality game, Ingress, markeerde daarin namelijk belangrijke punten in hun landschap. Deze door het publiek gebouwde database werd gebruikt voor de lokaties in Pokémon Go. Wat blijkt: erfgoed, waaronder, monumenten, beelden, parken, enzovoort, springen in het oog van velen en daarom vangen nu hele hordes mensen niet bestaande wezen in en om erfgoed hotspots, van het Mauritshuis tot het plaatselijke Tweede Wereldoorlog Monument.

Het mengen van echt erfgoed en gamen heeft zo zijn voor- en nadelen. Een populaire virtuele verzamelplaats voor Pokéjagers kan bijvoorbeeld tot overlast leiden voor de omgeving. In een enkel geval leidt het zelfs tot onwenselijke situaties, waardoor de waarde van het erfgoed aangetast kan worden door acties in het virtuele heden. Hoe gaat men hier mee om? Hier zijn geen pasklare antwoorden voor en daarom kan het juist nuttig en handig zijn om de expertise in te roepen van iemand die zowel verstand heeft van games als erfgoed management.
Van een meer positieve kant bekeken: een spel als Pokémon Go leidt tot ongekend hoge bezoekersaantallen van lokaal erfgoed. Opeens wordt er weer door jong en oud met aandacht gekeken naar dat vergeten beeld in het park. Maar ook hier geldt: we hebben nieuwe initiatieven nodig om deze interesse om te zetten in kennis over (lokaal) erfgoed. Een voorbeeld hiervan kan een audiotour zijn waarin informatie over de virtuele wereld van Pokémon Go gemengd wordt met informatie over de echte erfgoed lokaties die tijdens de game bezocht worden.
Het vangen van wezens die er niet echt zijn… Honderd jaar geleden was dit reden genoeg om linea recta in het gesticht te belanden, maar onze maatschappij in korte tijd toch de sociale en culturele capaciteit bereikt om hiermee om te kunnen gaan. Daarnaast lijkt het voor individuen ook geen probleem om de echte en de virtuele wereld met elkaar af te wisselen. Waarom is dit eigenlijk? Hoe is dit ontstaan? Ook hier heeft de videogamende archeoloog antwoorden.

Allereerst is het belangrijk zich te realiseren dat bijna maar niet echte, virtuele werelden zoals die van Pokémon Go niets nieuws zijn. Denkt u eens aan grottekeningen van onze Paleolithische voorouders: een van de mogelijke interpretaties is dat de jacht- en andere scenes die hierop afgebeeld zijn het werk zijn van shamanen. Deze rituele specialisten, al dan niet zelf in hogere sferen dankzij het gebruik van hallucinogenen, tekenden de wereld zoals hij zich aan hun geestesoog onttrok op de wand van de grot. Met deze tekeningen maakten zij hun virtuele wereldbeeld deelbaar met en inzichtelijk voor anderen.

cave

Gotta Catch ‘Em All? (Image courtesy of annadoherty.wordpress.com)

Het moge overigens geen verrassing zijn dat ook wat er afgebeeld is overeenkomsten vertoont. Paleolitische grottekeningen laten de dierenwereld zien en Pokémon Go, op eigen wijze, ook. Dit geeft aan dat ook de drijfveer om ze “allemaal te vangen” — Pokémon’s slogan is Gotta Catch ‘Em All — ook een historisch diepe achtergrond kent. De jacht was voor het grootste gedeelte van de menselijke evolutie van levensbelang. En ondanks dat wij in Nederland niet meer achter ons eten aan hoeven te rennen, wordt ons verleden als jagers en verzamelaars ingezet om ons nu achter virtuele wezens aan te laten rennen. Misschien een leuk idee om uw (paleo)dieet aan te vullen met een echte Pokémon paleo-workout. En als bonus ziet u op uw jacht ook nog wat van het lokale erfgoed!

De Pokémon Go-rage is slechts een voorbeeld van vele nieuwe en interessante gevallen op het snijvlak van archeologie, erfgoed en gaming. VALUE doet niet alleen onderzoek naar dit veld, maar probeert dit werk ook zo goed mogelijk beschikbaar te maken voor het publiek. U kunt dit teruglezen op onze site en terug kijken op Youtube (in het Engels). Een kleine greep uit ons assortiment. We werkten dit jaar in het populaire bouwspel Minecraft samen met specialisten en gamers van alle leeftijden om met elkaar (wereld)erfgoed na te bouwen en te bediscussiëren. Of wat dacht u van een diepgravend gesprek over geweld in videogames en de rol die geweld speelt bij onze voorouders in de steentijd (Far Cry: Primal)? Wat is de rol van grote historische figuren in het bepalen van de loop van de geschiedenis en wat heeft interactiviteit in historische games zoals Assassin’s Creed hiermee te maken? Ook dat kunt u vinden op onze site.

Foto genomen tijdens de Interactive Pasts conferentie.

Foto genomen tijdens de Interactive Pasts conferentie.

Daarnaast publiceren wij met VALUE het eerste archeologieboek waarvan de publicatie betaald is met crowdfunding, waardoor wij dit boek gratis beschikbaar kunnen stellen aan het grote publiek. Dit is een resultaat van werelds eerste archeologie en gaming conferentie op 4-5 April jongstleden, waarin academici en game ontwikkelaars samen kwamen om te spreken over alle ins en outs van dit razendsnel groeiende nieuwe veld. Het boek The Interactive Past komt uit in de lente van volgend jaar, maar voor wie nu al meer wil weten, kijk gauw op onze Youtube pagina. Daar vindt u alle sprekers van deze wervelende workshop.

Heeft u vragen of ideeën die u met ons wilt bespreken, u kunt ons bereiken via Twitter en Facebook

Fieldwork: community survey at Tell Balata, Palestine

Hello again! As you might remember, for last year’s Day of Archaeology I wrote a blog on my fieldwork in Southern Germany, as part of the European NEARCH project and as part of my PhD Research at the Faculty of Archaeology at Leiden University. This year’s blog entry comes from the same project and is included, partly, in my PhD Research as well. Therefore, I will not include the results of the fieldwork but instead focus on the practicalities of doing a community survey and, perhaps more importantly, the fun one can when have doing fieldwork in a foreign country.

During the summer of last year, in August, a party of four, including yours truly, departed from Schiphol Amsterdam. Their destination? An old town called Balata, which is situated within one of the largest cities in the West Bank: Nablus. Within that old town, an even older town once stood proud between the mountains Gerizim and Ebal, functioning as a cultureal hotspot and trade hub directing traffic from east to west. Identified as the ancient city of Shechem, archaeological remains date back as far as the 4th millenium BC: The Late Chalcolithic and Early Bronze ages. During the decades that followed, the city collapsed multiple times and its remaining ruins formed a small hill: a so-called ‘tell’. Some of those ruins are still visible today; the park is open for visitors and has a website as well. Together with the old town of Nablus, the park is listed on the UNESCO tentative list since 2012, in preparation for its inclusion as World Heritage.

View on the East Gate at the Tell Balata Archaeologicl Park

View on the East Gate at the Tell Balata Archaeological Park

Within the NEARCH project, a team of specialists from various European countries are investigating the effects of World Heritage inscription on the local communities living on, or near those inscribed sites. Because the Faculty of Archaeology has a long running relationship with the Palestinian Ministry of Tourism and Antiquities – MOTA-DACH, a plan was proposed to, together with the local authorities there, perform a pilot-study on the possible effects of World Heritage inscription. Both the specialists within the team as well as the Palestinian Ministry of Tourism and Antiquities agreed and a fieldwork project was prepared for August 2015 for Tell Balata.

This was the first research project within NEARCH to focus on those effects, so a new and commensurable survey needed to be created. This was done based on theories and methodologies from the field of social impact analysis within the cultural heritage sector. Inspiration for creating the list of questions came, for example, from ‘Use or Ornament? The Social Impact of Participating in the Arts’, a book written by François Matarasso in 1997. Within this study, Matarasso lists a large number of indicators, or topics which can be measured, under 6 different themes connected to social impact, such as social cohesion, personal development and local image and identity. However, for this survey questions about the impact of World Heritage inscription and specific questions about the daily use of the Tell needed to be included as well. For example, questions such as ‘how often do you visit the site?’, ‘do you feel connected to the site?’ and ‘Do you experience positive effects from the park for the neighbourhood?’ were included. The final questionnaire was translated into Arabic since the plan was to venture into the neighbourhood ourselves, with the help of a local volunteer acting as translator.

To perform the survey as best as we could – aiming at a high number of response but also at a high quality of those responses, we split into four groups of two – each researcher having his or her own translator hailing from Balata itself or from Nablus. We then ventured into the surrounding area of the tell and performed the surveys with the local community members, who were often very willing to help and offered us more Arabic coffee and tea than we could ever drink. The responses to the questions were very helpful to get an insight into the social and economic impact and often revealed interesting information on people’s relation to the archaeological site. There were for instance multiple older people who still remembered helping to excavate at the site during the 70’s and 80’s. Younger interviewees mostly know the site as a place to relax, walk through or play football. Being in the Palestine for the first time in my life, the fieldwork made a huge impact on me. I vividly recall the first day of the fieldwork, when I was invited to a birthday celebration party of 2 siblings of a very large family. This resulted in me having pleasant talks with about a dozen family members – almost all at once – while eating delicious foods and drinking excellent coffee. They were overwhelmingly friendly and hospitable (and proved to be a rich source for survey responses as well); I had great fun, but was also terribly exhausted at the end of that day from all the impressions!

The four areas we surveyd.

The four areas surveyed

By the end of the fieldwork, the four of us had gathered more than 200 survey responses from 4 different areas of the old town, an incredible result thanks in no small part to the translators who not only translated for us the responses to the questions, but also helped us to get accustomed to local traditions, culture and the surroundings. The results from these surveys are currently being researched by the Faculty of Archaeology and will be published next year, but a teaser will of course be published on the Day of Archaeology’s 2017 edition, so keep an eye out for that!

Ma’a Salama!

Postholes, people and perceptions

DSC_0857

At the moment of writing I’m in the second year of my four year PhD trajectory at the Faculty of Archaeology at Leiden University. My PhD research is part of the European NEARCH project which aims to explore the various dimensions of public participation in contemporary archaeology and bring to the field, which is strongly influenced by economic and social developments in society, new ways of working and collaborating. More specifically, I’m looking at the social and economic impact of public activities in archaeology in order to better understand what the effects are of those activities on people’s lives. Understanding, revealing and predicting the actual impact of public archaeological activities is getting more important each day, since those two factors are gaining importance in local and international policy making, which is in turn based on pressure on governments to deal with rapid social and economic change.

Two weeks ago I was on a lovely and sunny field trip in the South-western part of Germany, in Landau, near Karlsruhe with my friend and colleague from Leiden University, Arnout van Rhijn. There, a huge flower park is created in order to celebrate the ‘Landesgartenschau‘. The show opened spring this year and will close coming fall, giving people all over Germany (although most visitors came from nearby, actually) a chance to visit this beautiful place and enjoy the views and smell.

Interesting for me was that within this flower park a Linearbandkeramik longhouse was recreated by a nearby archaeology and history museum called Museum Herxheim,  based on the results of local archaeological digs, but also based on international literature (there was actually a blog about this on last year’s Day of Archaeology, if you remember). The longhouse was not fully reconstructed (the roof was not closed, for instance) and also done by means of modern tools instead of authentic ones, but this was no problem since the reason to create this reconstruction was to give people an impression on how large and tall those early farms were and to arouse their curiosity. Alongside the longhouse, several authentic plants are presented as well (including, for instance, einkorn wheat and poppy) next to the reconstruction of a Neolithic wooden well an Iron Age smelting oven/furnace and a giant adze created by local art students.

DSC_0865

We were invited by Museum Herxheim, and were able to perform a variety of studies there in order to gain insight into two things: peoples behavior on such a public site, and the impact of this activity on people’s perceptions: a perfect case study for my PhD research. In that one week of fieldwork, we were able to perform two different types of research:

1) We performed a visitor-tracking study, to see how people move around the plot, at what point they would halt and start to read explanations or start to have conversations with each other. We also tried to keep kind of the seconds people would halt. However, the longhouse turned out to be a great visitor attraction, and at sometimes there were more than 40 people (including lots of school classes) in and around the house so it was impossible for us to keep track (and time) of everybody.

2) Furthermore, we asked people to fill out a questionnaire in order for us to gain an insight into the social impact of such a public archaeological activity. We asked questions if the visit made them happy, for instance, or whether or not they would visit Museum Herxheim afterwards. In the end, more than 100 people took their time to fill-out the questionnaire and we tracked more than 200 peoples movements around the longhouse plot.

At the moment of writing, on the actual Day of Archaeology, I’m busy working out the results of those two studies in both Excel and through an online tool called SurveyMonkey. The idea is to write an article about our findings, not only on the actual results, but also on a ‘best practices’ guide in doing these kinds of research, which is, quite frankly, something not every archaeologist (nor heritage manager for that matter) has a feeling for or has experience in. This week provided me with lots of useful data, but, perhaps more importantly, a wonderful experience.

I hope you had fun reading this small entry and wish you a pleasant Day of Archaeology! Oh and if you are in the vicinity of Landau before the 18th of October, please have a visit!

Krijn Boom, Leiden University / NEARCH