monety

Skarb na 1050-lecie chrztu Polski (wczesnośredniowieczny skarb z Kunic, pow. słubicki, koniec X w.).

 

(Wpisany przez Paweł Kaźmierczak)

Treasure

Coin

 

Skarb znaleziono dzięki przypadkowemu odkryciu, o którym niezwłocznie powiadomiono pracowników Muzeum w Gorzowie Wielkopolskim. W dniu 9 X 2015 Piotr Świder i Sławomir Żyliński, mieszkańcy Słubic, przekazali wczesnośredniowieczne srebrne monety znalezione podczas spaceru z psem. Odkrycia dokonano w niewielkiej miejscowości Kunice, położonej nad Odrą, 10 km na południe od Słubic, w pobliżu miejsca, w którym Ilanka wpada do Odry. Dalsze prace nad pozyskaniem, jak się okazało w trakcie badań, znacznie rozproszonego w ziemi depozytu prowadzono w 2015 i 2016 roku, przy pomocy licznej grupy osób zainteresowanych tak niecodziennym odkryciem. Skarb jest typowy dla depozytów z okresu wczesnego średniowiecza, gdzie występują monety całe i liczne fragmenty monet i ozdób.

W skład znaleziska wchodzi 289 monet i fragmentów monet oraz ozdób. Najstarszymi i najtrudniejszymi do identyfikacji są arabskie dirhemy datowane na IX i X w. W sumie pozyskano 54 fragmenty monet arabskich różnej wielkości. Najliczniejszą grupą monet są pierwsze i najstarsze typy denarów krzyżowych pozyskane w ilości 72 (2 poł. X w.) oraz denarów Ottona i Adelajdy w ilości 40 (wybijanych po 983 r.). Są to monety niemieckie, wybijane w dużej ilości w mennicach saskich, ale znajdowane na terenie Polski oraz na terenach zamieszkiwanych wówczas przez Słowian Połabskich, gdzie zdominowały ówczesny rynek monetarny.

Najciekawszymi monetami wydają się być monety czeskie, niemieckie i duńskie, najbardziej pomocne w ustaleniu dokładnej chronologii skarbu. Stosunkowo duża ilość monet czeskich, około 40 monet i fragmentów monet, głównie monety księcia Bolesława II Pobożnego (972/3-999) z mennicy w Pradze i królowej Emmy (985-995), wskazuje na duże wpływy czeskie na pograniczu śląsko-lubuskim, gdzie są położone Kunice. Równie liczną grupą monet są monety niemieckie. Chyba najliczniej reprezentowane są monety bawarskie Henryka II Kłótnika (955-976, 985-995) z mennicy w Ratyzbonie. Kolejną grupą monet niemieckich są monety cesarza Ottona II (973-983) oraz Ottona III (983-1002) z mennic w Kolonii i Dortmundzie.

Ciekawostką jest 5 monet duńskich tzw. półbrakteaty z Hedeby (X w.).

W depozycie razem z monetami wystąpiło też srebro niemonetarne w postaci fragmentów ozdób oraz sztabki i drutu ze śladami nacięć.

Wartość skarbu podnosi rzadko spotykana różnorodność tego wyjątkowego depozytu, nie zawsze widoczna w znaleziskach z okresu wczesnego średniowiecza.

Wśród monet na szczególną uwagę zasługują, nie tylko ze względu na wygląd, najstarsze odmiany denarów krzyżowych, duże srebrne monety o średnicy ok. 2,2 cm, wybite z kruszcu o bardzo wysokiej próbie srebra.

Właścicielem skarbu był zapewne zamożniejszy członek lokalnej społeczności lub kupiec. W pobliżu miejsca znalezienia skarbu są osady i niewielkie grodziska słowiańskie, zarówno na wschód, jak i zachód od Odry. W odległości około 20 km znajdują się duże słowiańskie grodziska w Lubuszu i Tarnawie Rzepińskiej.

Niestety zakopany na niewielkiej głębokości i zapewne w glinianym naczyniu ponad 1000 lat temu skarb, uległ w międzyczasie dużemu rozproszeniu. Wobec tego poszukiwania prowadzono głównie przy pomocy wykrywacza metalu.

Obecnie trwają prace nad konserwacją i inwentaryzacją skarbu, ale wstępnie dzięki pomocy dr. Tadeusza Szczurka określono większość monet. Skarb z czasów wczesnopiastowskich można obejrzeć do końca sierpnia na ekspozycji w głównej siedzibie Muzeum w Gorzowie Wielkopolskim w willi na ul. Warszawskiej 35.

Znalezisko wydatowano na koniec X w., na przełom panowania Mieszka I i Bolesława Chrobrego. Dzięki przypadkowemu odkryciu i pasji wielu osób bardzo zaangażowanych w dalsze poszukiwania przy pomocy wykrywacza metalu, do zbiorów muzealnych na obszarze województwa lubuskiego trafił pierwszy skarb wczesnośredniowieczny. Wyjątkowe podziękowania należą się znalazcom pierwszych monet oraz wolontariuszom z Gorzowa Wielkopolskiego, Słubic, Deszczna i Sulęcińskiego Stowarzyszenia Miłośników Historii Denar, dzięki którym były możliwe poszukiwaniu skarbu.

 

razem: 289 (58+211)

monety arabskie – 0+54

monety czeskie, niemieckie, duńskie, angielskie – 10+71

denary Ottona i Adelajdy – 25+15

denary krzyżowe – 22+50

słowiańskie naśladownictwa monet zachodnich – 1+2

monety nieokreślone – 0+19

srebro niemonetarne – 0+20

M01

 

M02

M03M04M05M06M07M08